‘Voorkweken in huis tot alle vensterbanken volstaan’

Aan het werk in de Noorderplassen Tuinen


Irene van Exel had vroeger een schooltuin. ’Tuinkers zaaien in je eigen initialen, mee naar huis nemen en opeten. Dat was geweldig.’ Ook al lukte het haar niet om in de siertuin van haar ouders aardbeien te kweken, in die periode is haar enthousiasme voor moestuinieren geboren.

Pas begin 2014, toen ze zestig was, kon ze hier serieus handen en voeten aan geven. In Noorderplassen West op een voorheen nogal onooglijke hondenuitlaatstrook begon zij met enkele andere individuele initiatiefnemers en twee basisscholen de Noorderplassen Tuinen.

De gemeente bepaalde welke grond voor een eerste periode van vijf jaar deze groenbestemming mocht krijgen. Twee rechte stukken voor basisscholen De Windwijzer en De Ontdekking, een soort driehoek voor de buurttuin. Mensen van de gemeente verwijderden het bouwpuin, groeven de grond af, maakten paden, legden waterpompen aan en zorgden voor een ‘welstandsvriendelijke aanplant’ langs het terrein met een heg, fruit- en notenbomen. De twee scholen gingen met vrijwilligers aan de slag op hun deel, de bewoners met moestuinambities in het buurttuingedeelte.

Grond aan de praat krijgen

Dat vergde de nodige inspanningen, herinnert Irene zich. ‘Tijdens het spitten kwamen wij onder het gras nog heel veel stenen tegen. Het bleek arme grond, heel veel zand en weinig klei. Hoe krijg je die grond aan de praat, vroegen wij ons af. We begonnen met zes buurtbewoners, waaronder één man met veel ervaring met een traditionele moestuin. Een van de vijf vrouwen, Eveline Stilma, was theoretisch geschoold in permacultuur (een natuurlijke manier van landbouw). Ik vind het een mooi gegeven, dat planten elkaar positief beïnvloeden en dat de natuur zonder bestrijdingsmiddelen zelf zijn antwoord heeft gevonden.’

De bewoners maakten met elkaar een teeltplan, voegden compost toe om de grond rijker te maken, lazen boeken over biologisch telen en wat te doen met slakken en rupsen. ‘Na het eerste jaar splitsten we de groep en de tuin in een groepje traditioneel met rechte paden en bedden met monoculturen. En een groepje dat permacultuur wilde. Niet meer spitten, wel combinaties maken, variëren en afdekken. Elke zaterdag waren we een uurtje of drie in de tuin aan het werk. Voorkweken in huis tot alle vensterbanken volstaan en vanaf april de tuin in.’

Irene is wegens drukte na drie seizoenen gestopt, met pijn in haar hart. ‘Ik ben er trots op dat het een buurtparticipatie-achtige onderneming is geworden, die doorgaat. Er vallen mensen af, om moverende redenen. En gelukkig komen er ook altijd weer nieuwe mensen bij.’

Irene in de Noorderplassen Tuinen

Genomineerd door

Karen Heijne: ‘Irene was toen mijn directe collega. Zij heeft veel verteld over dit initiatief met de buurt en de twee basisscholen. Vind het heel mooi dat dit soort initiatieven in de stad een kans krijgen.’ 

Interview op 27-03-2017, Growing Green Spelddrager sinds 15-02-2017

Irene ontving de speld tegelijk met Renate Oord

Tekst Carla Vriend, foto's MF